วิทยานิพนธ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปริญญา

วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาและจัดการเมือง วิทยาลัยพัฒนามหานคร มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช ปีการศึกษา 2564

ประเทศไทยจะเป็นสังคมสูงอายุระดับสุดยอด (Super - Aged Society) ในปี 2574 การพัฒนาที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมสําหรับผู้สูงอายุจึงมีความจําเป็นต่อการพัฒนาเมือง ซึ่งการทําให้ผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อยสามารถเข้าถึงที่อยู่อาศัยได้ถือเป็นหนึ่งในภารกิจสําคัญของการเคหะแห่งชาติ (กคช.) งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อนําเสนอแนวทางการพัฒนาที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมในรูปแบบที่เหมาะสมสําหรับผู้สูงอายุในเมืองที่มีรายได้น้อย โดยใช้กรณีศึกษาอาคารเช่าการเคหะแห่งชาติ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้แบบการประเมินด้านที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมสําหรับผู้สูงอายุ เพื่อประเมินโครงการเคหะชุมชนรามอินทรา โครงการเคหะชุมชนห้วยขวาง และโครงการเคหะชุมชนดินแดง เก็บข้อมูลเป็นแบบสอบถามในส่วนผู้นําชุมชนในโครงการอาคารเช่าการเคหะแห่งชาติ จํานวน 5 ท่าน ต่อ 1 ชุมชน จํานวน3 ชุมชน รวมทั้งสิ้น 15 คน และการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง โดยผู้ให้ข้อมูลสําคัญ ได้แก่ผู้ทรงคุณวุฒิที่มีประสบการณ์ด้านการพัฒนาที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุ จากกลุ่มตัวแทน 3 กลุ่มได้แก่ กลุ่มผู้กําหนดนโยบาย กลุ่มผู้ปฏิบัติการวิชาาชีพสถาปนิก และกลุ่มผู้ปฏิบัติการชุมชน จํานวน 6 คน

ผลการวิจัยพบว่า อาคารเช่าในพื้นที่กรณีศึกษามีคะแนนประเมินน้อยกว่าร้อยละ 60 โดยพบว่าห้องน้ํายังขาดความเหมาะสม ขาดอุปกรณ์ราวจับ ขาดอุปกรณ์สัญจรระหว่างชั้น และขาดทางลาดที่เหมาะสม จากการศึกษาวิจัยจึงได้เสนอแนวทางการพัฒนาที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมสําหรับผู้สูงอายุแบ่งออกเป็นการพัฒนา 3 ด้าน ดังนี้ 1) การพัฒนาด้านกายภาพและสภาพแวดล้อม ควรคํานึงถึงความต้องการของผู้สูงอายุขั้นพื้นฐาน ควรวางแผนการ ดําเนินการพัฒนาที่อยู่อาศัยสําหรับผู้สูงอายุตั้งแต่ระดับการเลือกทําเลที่ตั้งไปจนถึงการวางผังโครงการ และคํานึงถึงการสร้างสภาพแวดล้อมที่ดี 2) การพัฒนาด้านสังคมควรจัดเตรียมพื้นที่สําหรับรองรับกิจกรรมตามความต้องการของผู้สูงอายุอย ่างพอเพียงและเหมาะสม 3) การพัฒนาด้านเศรษฐกิจ ควรจัดที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมเพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถพักอาศัยในสถานที่เดิมได้